ROOISE HISTORIE:
PAUSELIJKE ZOUAVEN (zoeaven) UIT SINT-OEDENRODE: 1866 – 1870

Inleiding
In de tweede helft van de vorige eeuw is Italië zo ongeveer het kruitvat van Europa. Eén van de grootste slachtoffers is paus Pius IX (1846-1878). Tot aan het midden van de vorige eeuw bestaat Italië uit een half dozijn middelgrote staten - waaronder de Kerkelijke Staat, welke heel Midden-Italië beslaat - plus nog een handvol kleine gebiedjes. In de eerste helft van de negentiende eeuw ontstaat in Italië een sterk nationaal bewustzijn, dat tot uiting komt in een streven naar staatkundige eenheid van het land. Als gevolg hiervan dreigt de katholieke kerk een groot gedeelte van haar grondgebied in Italië kwijt te raken. Om zijn troepen aan te vullen doet de paus een beroep op alle katholieke jongeren hem te hulp te komen. Hier begint de geschiedenis van de pauselijke zouaven (of zoeaven), een legertje van ongeveer 11.000 man, waaronder ruim 3.000 Nederlanders. Ook zeventien inwoners van ons dorp nemen tussen 1866 en 1870 deel aan de strijd, waaronder Willem van der Hagen, bekend als Wilhelmke Pap.

                                   Wilhelmke Pap gefotografeerd als zouaaf

 

Deel 1: de geschiedenis - Italië van 1850 tot 1870
Op 21 september 1870 werd het zouavenleger van paus Pius IX ontbonden. Een goede reden om het resultaat van mijn naspeuringen naar het wel en wee van de Rooise zouaven voor 'Heemschild' op papier te zetten. De ouderen onder ons weten nog wel wat zouaven zijn. Zij hebben in hun jeugdjaren misschien ooit als zouaaf uitgedost, in de kindsheid-processie meegelopen. Ook kennen zij uit hun geschiedenis-boekjes vast nog wel het legendarische verhaal van Pieter Janszoon Jong, de held uit Lutjebroek, die in 1867 als zouaaf in dienst van het pauselijke leger, in de slag bij Monte Libretti met de kolf van zijn geweer meer dan veertien Garibaldisten velde.

Jongeren weten echter nog nauwelijks wat zouaven waren. Daarom zal ik eerst trachten duidelijk te maken wie dat waren en hoe deze, meestal eenvoudige jongens, ertoe kwamen helemaal naar Rome te gaan om soldaat in het pauselijk leger te worden.
Begin 1860 bestaat Italië uit drie delen: in het noorden het koninkrijk Sardinië, Lombardije, Parma, Modena en Toscane; in het midden de Kerkelijke Staat (rood) en in het zuiden het koninkrijk der twee Siciliën.

(bron: Heemschild 1995-3 - mw. Bep van Lieshout-Happe †)

wordt vervolgd; red.