Het netje
Vanaf het begin van de poffer, toen er bloemetjes verschenen op de linten, werd er 'n netje over gedaan. Een misschien onbelangrijke bijzaak, maar toch de moeite waard om te beschrijven voordat de kennis hierover geheel verloren is gegaan.

Bij de 19e eeuwse poffers, dus van ongeveer 1870 tot 1900 zien we over de bloemen en soms verenversieringen een hoedennetje gespannen, wel bekend van de burgerhoeden. Dit was een vrij open netje met mouches (nopjes) ertussen, als kleine bolletjes. Deze konden wit, groen, rood of zwart zijn en misschien zijn er nog wel meer kleuren geweest, maar deze ben ik nog niet tegengekomen. De zwarte mouches waren uiteraard voor de rouw en werden soms ook gebruikt over het knipselwerk (veertjes) van de staartmutsen voor in de rouw. In de collectie van het museum hebben wij een rouwpoffer uit Veghel, welke met zo’n netje met zwarte nopjes is overtrokken. Vaak zijn bij restauratie deze netjes eraf gehaald, soms vind je nog een klein restant terug tussen de bloemen.

Op de website 'Geheugen van Nederland' wordt gesuggereerd dat deze netjes eroverheen werden gedaan als de poffer enigszins versleten was, maar dit moet ik ernstig tegenspreken. Wij hebben een - door de laatste mutsenmaakster van Den Dungen - gemaakte poffer, welke nooit is gedragen en er wel een netje overheen heeft. Het kan zijn dat sommige vrouwen het niet mooi vonden, zo’n netje, en het er daarom niet op lieten doen door de mutsenmaakster.

Na 1900 zien we de dunne zijden tule verschijnen, die je mooi over de poffer kon spannen en die de bloemen en blaadjes goed zichtbaar liet. Helaas was dit een kwetsbare stof en we zien de restanten met gaten of nog als een klein propje tussen de oude poffers zitten. Door de 1e wereldoorlog werd de aanvoer van diverse benodigdheden voor de poffer moeilijk en moest men soms uitwijken naar andere bronnen. De katoenen tule kwam ook in de mode en die had je in dikke en dunnere kwaliteit. Bij de dunne waren de bloemen nog steeds zichtbaar, maar bij de dikkere viel de bloementooi geheel uit het zicht. Bovendien kon men de katoenen tule niet zo mooi erover trekken, zodat er hier en daar plooien ontstonden, wat het aanzien niet verbeterde. Toen zelfs de katoenen tule na de laatste wereldoorlog moeilijk te krijgen was, namen de laatste mutsenmaaksters hun toevlucht tot nylon tule. Dit nylon is te dik en gaat er helemaal als een onwillig ding overheen, met veel plooien. In sommige dorpen werd er een netje van gaas overheen gezet, wat ook mooi doorzichtig was, maar ook kwetsbaar. We hebben nog een mooie poffer uit Lierop, die nog een vrij gaaf netje van gaas op de poffer heeft. Verder zijn mij deze gazen netjes nog bekend uit Bakel en Oirschot en misschien kom ik er door de jaren nog wel meer tegen. De poffer uit Lierop moet nog worden gerestaureerd, deze is dus nog niet te zien in het museum.
w.g.
Willem van Liempt Conservator Museum voor poffers en Brabantse mutsen

=   =   =   =   =   =   =

Voor maar 1 euro naar het museum van Brabantse Mutsen en Poffers...
In 2016 heeft KBO Sint-Oedenrode enkele banken geschonken voor de binnentuin van het Museum van Brabantse Mutsen en Poffers, gevestigd in het Sint-Paulusgasthuis. Daardoor is een gezellige ontmoetingsplaats ontstaan waar senioren vooral in de zomermaanden, midden in het dorp, een poosje aangenaam kunnen vertoeven. Van deze plaats wordt al best intensief gebruik gemaakt. Tijdens de openingsuren van dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur, kan iedereen hier gratis binnen lopen of met de rolstoel binnen worden gereden. Bij festiviteiten is het museum ook op zondag geopend.
Het museumbestuur en de KBO hebben een gezamenlijk initiatief ontwikkeld om ook een bezoek aan het museum te stimuleren: KBO-leden kunnen op vertoon van hun KBO-pas nog gedurende de maanden augustus en september voor slechts 1 euro het museum bezoeken (de reguliere toegangsprijs is 2 euro; houders van de Museumkaart hebben - altijd - gratis toegang.) Wellicht een mooie gelegenheid om met ons interessante museum nader kennis te maken.
De museumtuin is echter ook zonder museumbezoek toegankelijk. Een gezellige plek voor een leuke ontmoeting!

===================================================

Heemkundige kring 'De Oude Vrijheid' bezit een unieke collectie mutsen, poffers, mutsversieringen en mutsenmaakstersgereedschap en nog veel meer. Wilt u het museum bezoeken? Of wilt u weten wanneer het museum is geopend? Zie voor verdere informatie: www.mutsenmuseum.nl  Voor het bekijken van onze promotiefilm kunt u klikken op de link: www.youtube.com/watch             

contactpersonen voor het museum zijn:
mw. Gerdien van den Brand-Brekelmans
Eerschotsestraat 102
5491 AD Sint-Oedenrode
t: 0413-475 127
e: info@oudevrijheid.nl

mw. Annette Termeer-van der Wielen
Jonker de Jegerstraat 53
5491 BP Sint-Oedenrode
t: 0413-475 239
e: annette.termeer@upcmail.nl